ANA SAYFA
Please select your language
ENGLISH

GLUTEN NEDİR?

Gluten buğdayda bulunan bir proteindir. Çölyak hastalarına zararlı olan benzer proteinler çavdar, arpa ve bazen de yulafta bulunur. Buğday, çavdar ve arpa glutensiz diyetlerde yer almaz. Yulaf dikkatli tıbbi ve dietetik denetim altında kullanılabilir.

ÇÖLYAK HASTALIĞI

Çölyak Hastalığı mide, ince bağırsak ve kalın bağırsakta genetik olarak hassas kişilerde ortaya çıkan ve ince bağırsağı etkileyen hayatboyu devam eden durumdur.

Gluten ince bağırsağın çeperine zarar vererek gıdalardan yeterli besinleri almasına engel olur ve beslenme eksikliğine benzeyen bir rahatsızlığa yol açar. Çölyak hastalığının tedavisi ömür boyu sıkı bir glutensiz diyet takip etmektir.

GLUTENSİZ BİR DİYETE NASIL BAŞLANIR

Çölyak hastalığı en yaygın kronik bağırsak hastalığıdır ve henüz çok iyi bilinmemektedir. Uzun yıllar boyunca bir çocuk hastalığı olarak bilinmiştir. Şimdi çölyak hastalığının her yaşta ortaya çıkabileceği açıkça bilinmektedir. Yetişkinlerde teşhis edildiğinde tam tedavi zor olabilir. Çölyak hastası olmaya genetik bir eğiliminizin olmasındandan ötürü çocukluğunuzda veya gençliğinizde sağlık sorunları yaşamış olabilirsiniz. Bundan bir kaçış yok, bu sizin bir parçanız, tıpkı gözlerinizin rengi gibi.

DUHRING HASTALIĞI (DERMATITIS HERPETIFORMIS)

Duhring Hastalığı gluten hassasiyetinden kaynaklanan kaşıntılı, kabarmalı bir deri kızarıklığıdır. Bu hassasiyet hastaların büyük bir bölümünde ince bağırsağı da etkileyerek orta şiddette bir çölyak hastalığına da neden olur. Glutensiz diyet sonunda cilt tahrişini iyileştirirken aynı zamanda çölyak hastalığını da tedavi eder. Bu yüzden diyet ömür boyu devam etmelidir.

DOĞAL OLARAK GLUTENSİZ NEDİR?

Bazı gıdalar doğal olarak glutensizdir çünkü içerisinde hiç buğday, çavdar, arpa veya yulaf yoktur. Örneğin tüm taze etler, balık, peynir, yumurta, süt, meyve ve sebzeler glutensizdir. Ancak bu gıdalar işlendikten sonra veya başka gıdalarda muhteviyat olarak kullanıldıktan sonra buğday veya diğer gluten içeren tahılların üretim sırasında eklenmemiş olduğuna dikkat edilmelidir.

EVDE YAPILACAK DEĞİŞİKLİKLER

Günlük alışkanlıklarda bazı değişiklikler yapılması gerekecektir. Glutensiz beslenmenin ne demek olduğu evdeki her ferde anlatılmalıdır. Mutfağınız büyükse bazı şeyleri organize etmek daha kolay olacaktır. Diğer gıdalarla karışmasını engellemek için diyet ürünlerini ayrı bir çekmecede saklamak gerekir. Ne normal ekmekle glutensiz ekmeği aynı ekmek tahtası üzerinde kesin ne de bıcağı yıkamadan kullanın. Temizlik bezlerini sık sık değiştirin; masayı temizlerken üzerinde ekmek kırıntıları kalmış olabilir. İki ayrı tencere ile yemek yaparken iki ayrı kaşık kullanmayı unutmayın.

Tecrübeyle sonucu biliyoruz ki hala bir miktar istenmeyen gluten alımı gerçekleşiyor bu yüzden bu uyarılar çok önemlidir. Buğday son derece uçucudur.

Alışveriş yapma biraz daha fazla zaman alacaktır: etiketleri okumak ve her ürünün ne içerdiğini bilmek çok önemlidir. Lütfen endüstriyel olarak üretilen gıdaların %80'ininin gluten içerdiğini unutmayın!

DOĞAL GLUTEN İÇEREN BESİNLER

Buğday genellikle un haline öğütüldüğü için normal ekmek, bisküvi, kek, hamurişleri, pudingler ve tartlarda gluten bulunur.

GİZLİ GLUTEN KAYNAKLARI

Gluten unun işleme yardımcısı, bağlayıcı, dolgu maddesi veya aroma ve baharatların taşıyıcısı olarak kullanıldığı üretilmiş veya işlenmiş gıdalarda da bulunur. Buğday veya buğday unu tahıl üretimi, depolanması, işlenmesi veya üretimi sırasında da bulaşabilir.

BUĞDAY NİŞASTASI NEDİR?

Buğday nişastası buğday unundan gluten dahil proteinlerin çıkarılması ile elde edilir. Eskiden bütün proteinin çıkarılabileceğine inanılırdı. Şimdi ise proteinin bütün izlerinin silinmesinin teknik olarak imkansız olduğu anlaşılmakta ve küçük miktarlar kalmaktadır.

İki çeşit buğday nişastası vardır:

  • Çölyak hastaları için yeterince saf olmayan ticari olarak üretilmiş buğday nişastası.
  • Uluslararası Glutensiz Gıdalar Standardı (Codex Alimentarius) ile uyumlu ve glutensiz diyetlerde rahatlıkla kullanılabilecek özel üretilmiş buğday nişastası.

Bu saflıktaki buğday nişastası pahalıdır ve en çok Çölyak hastaları için lezzetli ve kabul edilebilir ekmek ve un muadili sağlamak için kullanılmaktadır.

BUĞDAYSIZ, GLUTENSİZ DİYETLER

Bu buğday nişastasına karşı hassasiyeti olan bazı çölyak hastaları tarafından tercih edilebilir. Bu diyette buğday nişastası yerine mısır, patates, pirinç ve soya gibi doğal glutensiz gıdalardan yapılan ekmekler ve unlar yer alır.

Neden?

Bu soruyu kendinize çok kereler soracaksınız. Hayatınızı normal bir şekilde idare etmeye alışmış olsanız bile "Ben çölyak hastasıyım" diye kendinize bunu hatırlatmadığınız tek bir gün olmayacaktır.

En yaygın temel besin maddesinin birden bire bir kişi için toksik madde haline gelmesi ne kadar ilginçtir, değil mi?

AŞIRI HASSASİYET

Çok katı bir glutensiz diyete cevap vermeyen bazı aşırı hassas çölyak hastaları vardır. Bu hastalara diyetlerini daha da sınırlamaları önerilebilir. Sadece glutensiz, buğdaysız diyet değil aynı zamanda malt özütü ve malt özütlü tatlandırıcılar da sınırlandırılabilir. Aşırı hassas çölyak hastaları ayrıca yulaf ve yulaf ürünlerinden de uzak durmalıdır. Ancak diğer kısıtlamalar hafife alınmamalıdır ve Dernek aşırı hassas çölyak hastalıklarına diyetlerini Danışman Gatroenterologları ve Diyetisyenleri ile dikkatli bir şekilde tartışmalarını önermektedir.

Öğretim / Eğitim

Çölyak hastalığını anlamak ve doğru tedavisini bulmak için bilgi anahtardır. Bu eğitim eğitimli herhangi bir kişi tarafından verilebilir: Çölyak Derneği, bir diyetisyen veya bir doktor. Aktarılacak bilginin temel noktaları şunlardır:

  • Diyete katı bir şekilde uyma konusunun anlatılması
  • Diyetin doğru bir şekilde sürdürülmesi

Mantıklı bir diyeti anlama olasılığı yüksektir. Teşhis konulmuş bir çocuğun ebeveynleri çocukları için en iyisini isterler.

Onlara en iyinin hiçbir zaman acımamak olduğu, bunun yerine Çölyak hastalığı hakkında bilgi sahibi olunmasının ve sağlık ve güce doğru yeni bir yola doğru gidilmesinin ne kadar iyi olduğu anlatılabilir. Yetişkinler ise acı ve kendini sağlıksız hissetme ile dolu uzun yolun artık tek ve basit bir kelime ile bittiğini bilmek şükretmeleri için yeterlidir: Çölyak Hastalığı. Buna yeni bir tanımlama bulmak belki daha iyi olacaktır, çünkü diyet yardımıyla çölyak hastalığı artık bir hastalık değil.

ÖZEL-ÜRETİLMİŞ GLUTENSİZ GIDALAR

Günümüzde çok sayıda özel-üretilmiş markalı glutensiz ve buğdaysız ürünler üretilmektedir. Tıbbi olarak çölyak veya Durhing hastası olarak teşhis edilmiş insanlar için doktor reçetesi ile ekmek, un, karışımlar, bisküvi, kraker ve makarna gibi temel gıdalar bulunmaktadır.

Yetişkinlerde Çölyak Sorunu - Duhling Hastalığı

Yetişkinler artık alışkanlıklarını değiştirmek için gerek görmüyor olabilirler. Diyet günlük hayatta bir engel olarak görülebilir. O yaşa kadar sorunsuz geldiler, neden herşeyi baş aşağı çevirsinler ki?

Teşhis edilmiş yetişkinler şanslıdır: yaşam kaliteleri diyet sayesinde normal bir seviyeye yükselebilir. Diyet uygulayan yetişkinlerin çoğu tamamen iyileşebilmektedir. Bu Duhling hastaları için de geçerlidir. Duhling hastalığı oldukça nadir görülen bir kronik cilt hastalığıdır. Glutensiz bir diyet bunun tedavisi için bir yoldur.

Konunun toplumsa yönü de önemlidir: teşhis konulmuş çölyak hastalarının çevreleri ile iletişimleri kesilmektedir. Sosyal hahatlarını kısıtlayan şey kronik besin emilimleri olabilir.

Çölyak hastalığının çok çeşitli semptomu vardır. Çölyak hastalığının teşhisi çoğunlukla çok zordur. Uzmanlar 300 kişiden en az birinin çölyak hastası olduğunun farkında olmalı ve hastaları teşhis ederken bunu dikkate almalıdır. Çölyak hastasının ailesi de muayene edilmelidir: ailede bunun genetik olması oranı /10-15'tir, ikizlerde daha yüksektir.

Çocuklarda Çölyak Sorunu

Çocuğunuza teşhis konuldu ve size onun diyeti ile ilgili bilgi verilecek. Kurallara uyacak ve sağlıklı, fiziksel olarak zinde bir çocuk yetiştireceksiniz. En zor kısmı olan çocuğun teşhis edilmesi kısmını atlattınız. Kendinize şunu sorabilirsiniz: Çölyak hastası bir çocuğu yetiştirmenin özelliği nedir? Ruhsal sağlığı ne olacak? Çocuğumun becerileri diğer çocuklarla aynı olacak mı?

Anne-babaların hastalığın çocuğun yeteneklerinin oluşması üzerine olacak olumsuz etkileri konusundaki endişeleri kısmen yerindedir. Psikologlar tarafından yapılan araştırmalar farkların sadece hayatlarının ilk yıllarında susuzluk çekmiş ve hastalığın geç teşhis edilmesinden dolayı beslenme yetersizliği yaşamış çocuklarda farklar olduğunu göstermektedir. Ayrıca teşhis edildikten sonra sıkı bir diyete devam etmeyen çocuklarda da yetersiz zihinsel gelişim görülmüştür. Sıkı bir glutensiz diyet ile tedavi edilen çocuklar ise normal olarak gelişmiş ve gelişmektedirler.

Diyette olan çocuklar pek çok sorunla karşı karşıyadırlar. Bu sorunların çoğu zihinsel gelişim ile ilgili değil iletişim sorunlarıdır. Psikolojik araştırmalar istisnasız bütün çölyak hastası çocukla hiper uyarılabilirlik olduğunu göstermiştir. Eğer teşhis gecikmişse veya ebeveynler diyeti ihmal eder veya dikkate almazsa, sorunlar ortaya çıkmaktadır. Diyetlerine devam etmeyen bazı çocuklar umursamaz/duygusuz olabilir. Bu fonksiyon bozuklukların sebebinin yetersiz beslenmeye bağlı sinir hücrelerinin tepki vermesi ve yanlış besinlerden dolayı zehirlenme meydana gelmesinden dolayı değil, mide ağrısı ve sindirim sorunlarından dolayı olduğuna dair şüpheler vardrı. Çocuğun duygularını etkileyen sadece fiziksel sorunudur.

Çölyak hastası bir çocuğu yetiştiren anne babaların yaşadıkları zorluklar nelerdir? Çölyak hastası çocuğa özel bir şekilde mi yaklaşmak gerekir? Hayır. Diyetine sıkıca bağlı kaldıkça çocuk normal olarak büyüyecektir. Ancak günlük bir diyet organizasyon, kısıtlamalar ve hayat tarzında değişiklik anlamında sayısız zorluk demektir. Çoğunlukla sıkı bir diyet sürdürmek konusunda yaşadıkları zorluklarla ilgili hiç yardım alamamaktadırlar. Hem fiziksel hem de duygusal olarak tükenmektedirler.

Aşağıdaki tablo glutensiz bir diyetin temel prensiplerini açıklamaktadır:

DOĞAL OLARAK GLUTENSİZ GIDALAR GLUTENSİZ ALTERNATİFLER KONTROL EDİLMESİ GEREKEN GIDALAR SAKINILMASI GEREKEN GIDALAR
Pirinç, mısır (bunlardan yapılan unlar) Glutensiz ekmek, un, makarna   Buğday, arpa, çavdar, yulaf ve bunlardan yapılan unlar
Pirinç ve mısırdan yapılmış kahvaltılık gevrekler, makarna, kraker Glutensiz bisküvi ve krakerler   Buğday, çavdar, arpa ve yulaftan yapılmış ekmek, kek, bisküvi ve kahvaltılık gevrekler, makarna ve irmik
Patates   Hazır patates püresi, patatesli gofretler  
Et ve kümes hayvanları   Köfteler, burgerler, işlenmiş etler Etli börekler, sosis
Balık   Soslu balık Balık köfteleri, una veya galeta ununa bulanmış balık
Yumurta     Yumurtalı köfteler
Süt, yoğurt ve peynir   İşlenmiş peynir Müslili yoğurt
Sebzeler      
Meyve   Meyveli pie dolguları  
Fındık-fıstık   Kuru kavrulmuş /kaplı fındık fıstıklar  
Margarin, yağ, tereyağı   İçyağı  
    Hazır yemekler, işlenmiş gıdalar  
    İlaçlar  
Şarap, alkollü içkiler, elma şarabı     Bira, lager, stout
Çay, kahve, meyve suları   Bitkisel çaylar, gazlı içecekler, milk shakler Mayalı sütlü içecekler, arpa suyu

Bu tablo glutensiz bir diyete rehber olarak hazırlanmıştır.

Her zaman bir doktor veya diyetisyenden alınacak bilgiler ile birlikte kullanılmalıdır.

A LESAFFRE BRAND Site Kullanım Koşulları